Ưu nhược điểm khi doanh nghiệp chào bán cổ phiếu, trái phiếu?

Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp luôn phải đáp ứng nhu cầu về vốn bổ sung nhằm mở rộng sản xuất – kinh doanh. Trong số các công cụ huy động vốn, chào bán cổ phiếu và trái phiếu là hai phương thức linh hoạt và được sử dụng phổ biến nhất. Mỗi phương thức lại gắn với cơ chế pháp lý riêng, tác động trực tiếp đến cơ cấu sở hữu, nghĩa vụ tài chính và mức độ rủi ro của doanh nghiệp. Vì vậy, việc đánh giá đầy đủ ưu điểm, hạn chế cũng như rủi ro pháp lý của từng loại công cụ là cần thiết, từ đó doanh nghiệp sẽ lựa chọn được phương án huy động vốn an toàn và phù hợp với doanh nghiệp mình.

1.Khái quát về cổ phiếu, trái phiếu

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.

Khoản 3 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 cũng quy định trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần nợ của tổ chức phát hành.

Như vậy, từ hai khái niệm trên có thể hiểu cổ phiếu và trái phiếu đều là loại chứng khoán xác nhận quyền, lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tổ chức phát hành. Tuy nhiên, nếu cổ phiếu phản ánh vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, thì trái phiếu lại phản ánh khoản nợ mà doanh nghiệp phải trả cho chủ sở hữu khi đến hạn.

2.Ưu điểm khi chào bán cổ phiếu, trái phiếu

a.Ưu điểm của cổ phiếu:

• Tăng vốn chủ sở hữu: Chào bán cổ phiếu là hình thức giúp công ty huy động vốn nhanh chóng bằng việc bán cổ phần mới cho nhà đầu tư. Từ đó, bổ sung vốn trực tiếp vào vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp phát hành.
• Không phải trả lãi định kỳ: Khác với trái phiếu, cổ phiếu không có lãi suất cố định. Chủ sở hữu cổ phiếu chỉ nhận được cổ tức khi công ty có lợi nhuận, nếu hoạt động kinh doanh gặp khó, công ty không phải chịu áp lực trả lãi định kỳ.
• Không có kỳ hạn đáo hạn: Cổ phiếu thường không có thời hạn xác định để trả gốc, chỉ cần công ty tiếp tục hoạt động, thì vốn góp của chủ sở hữu được duy trì. Nhờ vậy, doanh nghiệp không phải chuẩn bị nguồn tiền lớn để trả nợ gốc theo kỳ hạn như khi chào bán trái phiếu.

b.Ưu điểm của trái phiếu:

• Lãi suất cố định, không biến động: Trái phiếu có lãi suất cố định theo cam kết. Doanh nghiệp chỉ phải trả đúng mức lãi suất đã thỏa thuận và khoản lãi này theo quy định pháp luật sẽ được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Không làm ảnh hưởng đến cơ cấu quản lý: Người mua trái phiếu chỉ là chủ nợ, không có quyền tham gia quản lý doanh nghiệp. Do đó, chủ sở hữu, cổ đông hiện hữu của doanh nghiệp phát hành không bị giảm tỷ lệ sở hữu vốn, cổ phần cũng như không cần chia sẻ lợi nhuận vượt mức lãi suất đã thỏa thuận.

3.Nhược điểm khi chào bán cổ phiếu, trái phiếu

a.Nhược điểm của cổ phiếu:

• Ảnh hưởng cơ cấu nội bộ của doanh nghiệp: Phát hành thêm cổ phần mới để chào bán làm giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông hiện hữu. Điều này đồng nghĩa với việc cổ đông hiện hữu phải chia sẻ quyền kiểm soát và phân chia lợi nhuận với cổ đông mới.
• Thủ tục phức tạp, tốn thời gian, chi phí: Quy trình IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) rất nghiêm ngặt. Doanh nghiệp phải chuẩn bị nhiều hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính kiểm toán, và tuân thủ các quy định công bố thông tin. Quá trình này tiêu tốn đáng kể thời gian và nguồn lực của công ty.
• Yêu cầu nghiêm ngặt về công bố thông tin và báo cáo tài chính: Sau khi chào bán cổ phiếu ra công chúng, công ty phải công khai báo cáo tài chính, báo cáo quản trị và tuân thủ các quy định quản trị công ty đại chúng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị nội bộ chặt chẽ và tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ báo cáo.

b.Nhược điểm của Trái phiếu:

• Cam kết trả nợ định kỳ: Khi chào bán trái phiếu, doanh nghiệp buộc phải thực hiện nghĩa vụ trả đủ tiền gốc khi đáo hạn và trả lãi suất đúng hạn theo cam kết. Trong khi cổ tức cổ phiếu có thể được hoãn hoặc giảm tuỳ thuộc lợi nhuận, thì trái phiếu không có sự linh hoạt này. Việc đảm bảo thanh toán đúng hạn có thể gây áp lực tài chính đáng kể, đặc biệt khi nguồn thu của doanh nghiệp biến động.
• Tăng nợ và rủi ro tài chính: Chào bán trái phiếu làm tăng hệ số nợ của công ty. Lượng nợ lớn có thể làm giảm khả năng vay thêm trong tương lai và khiến doanh nghiệp dễ gặp khó khăn thanh khoản khi lãi suất tăng hoặc doanh thu sụt giảm. Trong trường hợp doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ, áp lực trả nợ có thể đẩy công ty vào rủi ro phá sản.

4.Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp khi chào bán cổ phiếu, trái phiếu.

Như vậy, dựa trên cơ sở các ưu nhược điểm đã phân tích, doanh nghiệp có thể cân nhắc lựa chọn phương thức huy động vốn phù hợp với nhu cầu và đặc thù hoạt động của doanh nghiệp mình. Tuy nhiên, để bảo đảm việc chào bán chứng khoán được thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế tối đa rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các vấn đề sau:

a. Rà soát đầy đủ điều kiện trước khi chào bán: Trước khi tiến hành chào bán cổ phiếu hoặc trái phiếu, doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra việc đáp ứng các điều kiện chào bán theo quy định tại Điều 15 Luật Chứng khoán 2019. Việc rà soát từ giai đoạn đầu giúp doanh nghiệp phòng tránh nguy cơ hồ sơ bị từ chối, bị đình chỉ chào bán hoặc bị xử phạt do chào bán khi chưa đáp ứng điều kiện luật định.

b. Tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin: Theo quy định từ Điều 122 đến Điều 128 Luật Chứng khoán 2019, doanh nghiệp có nghĩa vụ công bố thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời trong toàn bộ quá trình chào bán, bao gồm 03 giai đoạn trước khi chào bán, trong thời gian chào bán và sau khi kết thúc đợt chào bán. Do đó, doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ nhằm bảo đảm thực hiện đúng và đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin, hạn chế nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc ảnh hưởng uy tín đối với nhà đầu tư.

c. Chuẩn bị hồ sơ chào bán theo đúng quy định pháp luật: Điều 18 Luật Chứng khoán 2019 quy định cụ thể về thành phần hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán. Vì vậy, doanh nghiệp phải bảo đảm hồ sơ được lập đầy đủ, hợp lệ theo đúng yêu cầu pháp luật, nhằm tránh trường hợp hồ sơ bị yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần dẫn đến kéo dài thời gian xem xét hoặc bị từ chối chấp thuận hồ sơ.

Trên đây là những phân tích về ưu nhược điểm của việc chào bán cổ phiếu, trái phiếu và những khuyến nghị về mặt pháp lý cho doanh nghiệp trước khi chào bán. Việc hiểu rõ những ưu nhược điểm của chào bán cổ phiếu, trái phiếu cùng các quy định pháp lý về điều kiện và thủ tục liên quan là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp lựa chọn được phương thức huy động vốn tối ưu, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình triển khai. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ các quy định pháp luật hiện hành, xây dựng hồ sơ minh bạch và tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin để đảm bảo quá trình chào bán diễn ra an toàn, hiệu quả.

Trường hợp cần trao đổi thêm về giải pháp pháp lý trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, thủ tục chào bán hoặc các nghĩa vụ pháp lý liên quan, vui lòng liên hệ với TNTP để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Trân trọng,