Tư vấn giám sát đã ký biên bản nghiệm thu nhưng chủ đầu tư không chấp nhận, nhà thầu cần làm gì?

Trong thực tiễn thi công xây dựng, không ít trường hợp Biên bản nghiệm thu đã được Tư vấn giám sát và Nhà thầu ký xác nhận đầy đủ, nhưng Chủ đầu tư không ký hoặc không đồng ý với giá trị của Biên bản nghiệm thu. Điều này làm gia tăng rủi ro tranh chấp phát sinh về nghĩa vụ thanh toán. Do đó, câu hỏi đặt ra liệu trong trường hợp Biên bản nghiệm thu có giá trị pháp lý, Nhà thầu cần làm gì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình?

1.Nguyên tắc ký kết Biên bản nghiệm thu

Việc nghiệm thu trong thi công xây dựng thường có sự tham gia của ba chủ thể chính là Chủ đầu tư, Nhà thầu và Tư vấn giám sát. Theo đó, Nhà thầu có trách nhiệm thực hiện các công việc thi công theo đúng nội dung, khối lượng và chất lượng đã thỏa thuận trong hợp đồng thi công xây dựng ký kết với Chủ đầu tư. Trên cơ sở đó, Tư vấn giám sát thực hiện việc giám sát, kiểm tra và đánh giá kết quả thi công trên thực tế của Nhà thầu. Phạm vi các công việc mà Tư vấn giám sát thực hiện được quy định trong một hợp đồng riêng được ký với Chủ đầu tư.

Trong quan hệ giữa Chủ đầu tư và Tư vấn giám sát, Chủ đầu tư có thể ủy quyền cho Tư vấn giám sát thực hiện việc nghiệm thu và đại diện Chủ đầu tư ký kết Biên bản nghiệm thu. Việc ủy quyền này thường được ghi nhận trong hợp đồng tư vấn giám sát hoặc các văn bản thỏa thuận khác giữa Chủ đầu tư và Tư vấn giám sát. Chính vì vậy, khi xem xét giá trị pháp lý của Biên bản nghiệm thu, cần căn cứ vào phạm vi công việc và thẩm quyền của Tư vấn giám sát, cũng như việc Tư vấn giám sát thực hiện đúng trình tự, nội dung nghiệm thu theo thỏa thuận hay không. Đây là nguyên tắc nền tảng để đánh giá tính hợp lệ của Biên bản nghiệm thu trong trường hợp phát sinh tranh chấp giữa các bên.

2.Nguyên nhân Chủ đầu tư không ký hoặc không chấp nhận giá trị của Biên bản nghiệm thu

Trên thực tế, có ba nguyên nhân chính dẫn đến việc Chủ đầu tư không ký hoặc không chấp nhận Biên bản nghiệm thu mặc dù Biên bản này đã được Tư vấn giám sát và Nhà thầu ký xác nhận.

Thứ nhất là trường hợp Chủ đầu tư đã ủy quyền cho Tư vấn giám sát thực hiện việc nghiệm thu và ký Biên bản nghiệm thu, nhưng kết quả nghiệm thu lại không phản ánh đúng thực tế khối lượng hoặc chất lượng công việc mà Nhà thầu đã thực hiện. Nguyên nhân có thể xuất phát từ việc Nhà thầu thi công không đúng, không đầy đủ theo hợp đồng, hoặc công việc chưa đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng nhưng Tư vấn giám sát vẫn ghi nhận việc thi công thực hiện phù hợp và đầy đủ. Trong trường hợp này, Chủ đầu tư có cơ sở để cho rằng việc nghiệm thu không tuân thủ đúng nguyên tắc đã thỏa thuận và từ chối công nhận giá trị của Biên bản nghiệm thu.

Thứ hai là trường hợp quá trình thi công xây dựng phát sinh các công việc nhưng các bên không thống nhất bằng văn bản. Điều này dẫn đến sau khi Nhà thầu hoàn thành thi công thì phát sinh bất đồng về khối lượng công việc cũng như giá trị thanh toán phần công việc phát sinh với Chủ đầu tư. Sự thiếu thống nhất này trở thành căn cứ để Chủ đầu tư từ chối nghĩa vụ thanh toán, dẫn tới tranh chấp giữa các bên.

Thứ ba là trường hợp Chủ đầu tư cố tình không ký hoặc không chấp nhận giá trị của Biên bản nghiệm thu nhằm trốn tránh nghĩa vụ thanh toán. Cụ thể, Chủ đầu tư có thể viện dẫn các lý do về chất lượng công việc thực hiện không phù hợp với thỏa thuận của các bên, việc ký kết Biên bản nghiệm thu không tuân theo trình tự, thủ tục mà các bên đã thống nhất. Trong trường hợp này nếu Chủ đầu tư không cung cấp được tài liệu chứng minh thì có thể hiểu Chủ đầu tư đang cố tình vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Phần dưới đây của bài viết sẽ đưa ra những vấn đề mà nhà thầu cần lưu ý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

3.Nhà thầu cần làm gì trong trường hợp Chủ đầu tư không chấp nhận giá trị của Biên bản nghiệm thu?

Trường hợp Nhà thầu đã thực hiện các công việc đầy đủ, phù hợp với thỏa thuận của các bên nhưng Chủ đầu tư không ký hoặc không chấp nhận giá trị của Biên bản nghiệm thu và không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, Nhà thầu cần lưu ý một số công việc sau đây:

Thứ nhất, Nhà thầu cần rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý của dự án, đặc biệt là hợp đồng thi công xây dựng và các phụ lục kèm theo, để xác định rõ quy định về nghiệm thu, thanh toán và vai trò, thẩm quyền của Tư vấn giám sát. Việc hợp đồng có hay không có quy định về thẩm quyền ký Biên bản nghiệm thu của Tư vấn giám sát sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá tính hợp lệ của Biên bản nghiệm thu. Mục tiêu của việc rà soát này là để Nhà thầu xác định chính xác giá trị pháp lý của Biên bản nghiệm thu, làm cơ sở ràng buộc trách nhiệm của Chủ đầu tư và chủ động lựa chọn phương án bảo vệ quyền yêu cầu thanh toán của mình khi phát sinh tranh chấp.

Thứ hai, Nhà thầu cũng cần thu thập đầy đủ các tài liệu chứng minh khối lượng và chất lượng công việc đã hoàn thành là đầy đủ và phù hợp với thỏa thuận của các bên trong hợp đồng thi công xây dựng. Các tài liệu bao gồm nhưng không giới hạn ở: Biên bản nghiệm thu công việc, Biên bản nghiệm thu giai đoạn, nhật ký thi công, báo cáo của Tư vấn giám sát, hình ảnh hiện trường,… cũng như các văn bản trao đổi giữa các bên trong quá trình thi công. Đây sẽ là chứng cứ quan trọng nhằm chứng minh công việc Nhà thầu thực hiện là phù hợp với thỏa thuận của các bên trong trường hợp tranh chấp được đưa ra giải quyết tại các cơ quan giải quyết tranh chấp có thẩm quyền.

Thứ ba, khi các biện pháp thương lượng không mang lại kết quả, Nhà thầu có thể cân nhắc khởi kiện nhằm yêu cầu giải quyết tranh chấp tại cơ quan giải quyết tranh chấp đã được các bên thỏa thuận trong hợp đồng, chẳng hạn như Trọng tài thương mại hoặc Tòa án. Việc chủ động đánh giá rủi ro, chuẩn bị hồ sơ và chiến lược pháp lý từ sớm sẽ giúp Nhà thầu tránh bị động và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của mình.

Ngoài ra, để tránh rơi vào các thế bất lợi khi Chủ đầu tư cố tình vi phạm nghĩa vụ thanh toán với các lý do như đã nêu trên, Nhà thầu cần thực hiện công việc đảm bảo đúng chất lượng, thời hạn, đồng thời việc nghiệm thu và quy trình yêu cầu thanh toán theo đúng nội dung, trình tự trong hợp đồng.

Tóm lại, Nhà thầu cần chủ động rà soát hồ sơ và chuẩn bị phương án phù hợp nhằm giải quyết tranh chấp. Việc thu thập đầy đủ chứng cứ và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp sẽ giúp Nhà thầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Trên đây là bài viết “Tư vấn giám sát đã ký biên bản nghiệm thu nhưng chủ đầu tư không chấp nhận, nhà thầu cần làm gì?” do TNTP cung cấp. Trường hợp có vướng mắc liên quan đến giải quyết tranh chấp trong thi công xây dựng, vui lòng liên hệ TNTP để được tư vấn chi tiết.

Trân trọng.