Hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Trong bối cảnh nhu cầu vay vốn ngày càng tăng, nợ xấu trong hoạt động tín dụng gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động của các tổ chức tín dụng. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các vấn đề liên quan tới hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam.

1.Nguyên nhân phát sinh nợ xấu trong hoạt động tín dụng

Nợ xấu trong hoạt động tín dụng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở phía Bên vay, nguyên nhân phổ biến là thu nhập không ổn định hoặc doanh thu kinh doanh biến động, dẫn đến mất khả năng trả nợ. Ngoài ra, nhiều khoản vay được sử dụng cho hoạt động đầu tư rủi ro cao, chi tiêu cá nhân quá mức hoặc thiếu kế hoạch tài chính cụ thể. Việc vay nhiều khoản cùng lúc nhưng không có sự sắp xếp thứ tự thanh toán cũng khiến nghĩa vụ trả nợ bị chậm trễ, dễ phát sinh nợ xấu.

Từ phía các tổ chức tín dụng, môi trường cạnh tranh gay gắt dẫn tới sự đơn hóa thủ tục, hạ thấp điều kiện cho vay để thu hút khách hàng. Quá trình thẩm định hồ sơ lỏng lẻo, thiếu hệ thống quản lý rủi ro và thiếu điều chỉnh kịp thời danh mục tín dụng khi thị trường biến động làm tăng khả năng phát sinh nợ xấu.

Ngoài ra, các yếu tố khách quan cũng góp phần làm phát sinh nợ xấu trong hoạt động tín dụng. Suy thoái kinh tế, lạm phát, chi phí đầu vào tăng cao, dịch bệnh hay thiên tai đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tài chính của Bên vay. Hơn nữa, việc cả Bên vay lẫn tổ chức tín dụng không kịp thích ứng với thay đổi chính sách tín dụng hay thuế có thể khiến khoản vay nhanh chóng trở thành nợ xấu. Những nguyên nhân này khiến cả quá trình thu hồi nợ trở nên phức tạp, tốn kém và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

2.Cơ sở pháp lý cho hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Việc thu hồi nợ xấu phát sinh trong hoạt động tín dụng tại Việt Nam được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật quan trọng, quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của Bên nợ cũng như cơ chế bảo vệ lợi ích của các tổ chức tín dụng. Bao gồm:

• Bộ luật Dân sự 2015: Quy định nghĩa vụ thanh toán nợ, quyền của các bên có quyền lợi liên quan và trách nhiệm trong trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ.
• Luật Các tổ chức tín dụng 2024: Điều chỉnh hoạt động cho vay, bảo đảm nghĩa vụ trả nợ và thiết lập cơ chế xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.
• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Trọng tài thương mại 2010: Quy định thủ tục khởi kiện và quá trình giải quyết các tranh chấp hợp đồng tín dụng tại Tòa án và Cơ quan trọng tài nhằm thu hồi nợ.
• Luật Thi hành án dân sự 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014, năm 2018, năm 2020 và năm 2022) (“Luật THADS”).
• Các văn bản pháp luật liên quan khác.

3.Các vấn đề thường gặp phải trong hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Một trong những khó khăn phổ biến là tình trạng Bên nợ mất khả năng thanh toán do thu nhập không ổn định hoặc quản lý tài chính yếu kém. Các khoản vay quá hạn kéo dài dễ tích tụ thành nợ xấu, khiến Bên nợ không còn khả năng trả nợ.

Ngoài ra, nhiều trường hợp Bên nợ cố tình né tránh nghĩa vụ thanh toán bằng cách trì hoãn, trốn tránh khi khoản nợ vượt quá khả năng chi trả. Ngược lại, có trường hợp Bên nợ coi nhẹ những khoản vay tín chấp không yêu cầu tài sản bảo đảm và cố tình không thực hiện nghĩa vụ thanh toán với khoản nợ.

Bên cạnh đó, tài sản bảo đảm cho khoản vay có thể có tranh chấp (ví dụ thuộc vụ án do Tòa án có thẩm quyển đang thụ lý) hoặc đã bị tẩu tán, khiến việc xử lý tài sản để thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ trở nên khó khăn.

4.Quá trình thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Thông thường, hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam được tiến hành theo trình tự như sau:

Bước 1: Trao đổi và làm việc với Bên nợ về nghĩa vụ thanh toán khoản nợ

Các tổ chức tín dụng sẽ gửi công văn yêu cầu thanh toán đến Bên nợ nhằm trao đổi về nghĩa vụ trả nợ và thống nhất kế hoạch thanh toán trong một khoảng thời gian cụ thể. Đồng thời, các tổ chức tín dụng tiến hành làm việc với Bên nợ để đánh giá khả năng thực hiện nghĩa vụ cũng như xác định tình trạng của tài sản bảo đảm.

Bước 2: Khởi kiện tại cơ quan giải quyết tranh chấp có thẩm quyền tại Việt Nam

Nếu quá trình thương lượng không đạt kết quả, các tổ chức tín dụng có thể tiến hành khởi kiện tại các cơ quan giải quyết tranh chấp có thẩm quyền tại Việt Nam. Quá trình này bao gồm việc chuẩn bị hồ sơ khởi kiện; thu thập tài liệu, chứng cứ bổ sung, và tham gia các phiên xét xử. Bản án/Quyết định/Phán quyết của các cơ quan giải quyết tranh chấp là cơ sở pháp lý quan trọng để yêu cầu thi hành án ở giai đoạn tiếp theo.

Bước 3: Thi hành án

Khi Bản án/Quyết định/Phán quyết của cơ quan giải quyết tranh chấp có hiệu lực, các tổ chức tín dụng có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự tiến hành các công việc xác minh điều kiện thi hành án của Bên nợ hoặc yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, xử lý tài sản bảo đảm để buộc Bên nợ thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ.

5.Cơ quan giải quyết tranh chấp về thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Các cơ quan giải quyết tranh chấp về thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam hiện nay gồm có Tòa án Nhân dân và Trọng tài Thương mại. Trường hợp trong hợp đồng vay có thỏa thuận trọng tài, hoặc các bên đạt được thỏa thuận lựa chọn trọng tài khi tranh chấp phát sinh, thì tranh chấp sẽ được giải quyết tại Cơ quan Trọng tài Thương mại theo Điều 5 Luật Trọng tài Thương mại 2010. Trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp, tranh chấp sẽ được giải quyết tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo trình tự, thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Ngoài ra, các bên có thể cân nhắc áp dụng phương thức hòa giải thương mại trước khi đưa vụ việc ra cơ quan giải quyết tranh chấp có thẩm quyền. Đây là giải pháp linh hoạt, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Tuy nhiên, kết quả hòa giải không mang tính bắt buộc nên tiềm ẩn rủi ro Bên nợ không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ.

6.Thời gian dự kiến cho quá trình thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Thời gian thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam phụ thuộc vào phương thức giải quyết tranh chấp được lựa chọn cũng như tính phức tạp của vụ việc.

Trong trường hợp giải quyết bằng thương lượng hoặc hòa giải thương mại, quá trình thường kéo dài từ 01 đến 03 tháng với chi phí thấp. Tuy nhiên, hiệu quả của phương thức này phụ thuộc nhiều vào thiện chí hợp tác của Bên nợ.

Trong trường hợp giải quyết tại Tòa án/Cơ quan trọng tài, thời gian sẽ kéo dài hơn, đồng thời các bên sẽ tốn nhiều chi phí hơn. Tại Tòa án, thời gian từ khi chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cho tới khi kết thúc xét xử sơ thẩm từ 04 đến 05 tháng; nếu có phiên xét xử phúc thẩm thường sẽ kéo dài thêm từ 02 đến 03 tháng. Tại Cơ quan Trọng tài, quá trình giải quyết sẽ nhanh hơn tại Tòa án với thời gian giải quyết trung bình là 6 tháng. Tuy nhiên chi phí giải quyết tại Cơ quan Trọng tài cao hơn và có thể kéo dài thêm 01 đến 03 tháng nếu Bên nợ yêu cầu Tòa án huỷ phán quyết trọng tài.

Sau khi Bản án/Quyết định/Phán quyết có hiệu lực mà Bên nợ vẫn không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, tổ chức tín dụng có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật THADS. Thời gian thi hành có thể kéo dài từ 3 tháng đến vài năm với các biện pháp cưỡng chế phổ biến bao gồm: khấu trừ tiền trong tài khoản; thu hồi, xử lý tiền và giấy tờ có giá; trừ vào thu nhập của người phải thi hành án; xử lý tài sản bảo đảm…

7.Các tài liệu cần thiết cho quá trình thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Để quá trình thu hồi nợ diễn ra thuận lợi, các tổ chức tín dụng cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu cần thiết như Đơn khởi kiện; Hợp đồng hoặc thỏa thuận thể hiện việc cho vay giữa các bên; Tài liệu liên quan đến khoản nợ như Giấy nhận nợ, Hồ sơ thế chấp, Công văn về việc thực hiện thanh toán khoản nợ cũng như toàn bộ thư từ trao đổi với Bên nợ. Việc có đầy đủ chứng cứ sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý và tăng khả năng thành công trong thu hồi nợ.

8.Dịch vụ thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam

Trong trường hợp phát sinh nợ quá hạn, các tổ chức tín dụng có thể sử dụng dịch vụ thu hồi nợ nhằm đẩy nhanh quá trình xử lý nợ. Với hơn 10 năm trực tiếp vào nhiều vụ thu hồi nợ có giá trị lớn, TNTP đã khẳng định được vị thế trong lĩnh vực đầy thách thức này với tỷ lệ thành công hơn 70% trong các vụ việc. Đội ngũ luật sư của TNTP được đào tạo chuyên sâu, có kỹ năng phân tích, xây dựng chiến lược thu hồi nợ phù hợp cho từng trường hợp và hỗ trợ khách hàng giải quyết vụ việc. TNTP áp dụng linh hoạt nhiều giải pháp như thương lượng, hòa giải, khởi kiện tại tòa án hoặc trọng tài nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí, cam kết bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Kết luận

Tóm lại, hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp linh hoạt, hợp tác của các bên liên quan trong quá trình thu hồi nợ. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp cùng sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên nghiệp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi, giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng, từ đó bảo đảm sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế.

Trên đây là bài viết “Hoạt động thu hồi nợ tín dụng tại Việt Nam” mà TNTP gửi đến bạn đọc. Trường hợp có thông tin cần trao đổi, vui lòng liên hệ với TNTP để được giải đáp.

Trân trọng.