Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026: Doanh nghiệp cần chú ý điều gì?

Trong hoạt động kinh doanh sản xuất, tranh chấp giữa các doanh nghiệp và khởi kiện tại các cơ quan giải quyết tranh chấp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, sau khi bản án, quyết định của cơ quan giải quyết tranh chấp có hiệu lực, quá trình thi hành án thường kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp tới quyền và lợi ích của doanh nghiệp. Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 năm 2025 (“Luật THADS 2025”) sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và thay thế Luật thi hành án dân sự 2008 (“Luật THADS 2008”) . Bài viết dưới đây sẽ phân tích những điểm mới quan trọng của Luật Thi hành án dân sự 2025 mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi thu hồi nợ và giải quyết tranh chấp.

1.Công nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tài liệu điện tử trong thi hành án dân sự

Luật THADS 2025 lần đầu tiên quy định về hồ sơ, tài liệu điện tử trong thi hành án dân sự tại Khoản 3 Điều 5. Theo đó, hồ sơ, tài liệu điện tử là các văn bản, thông tin liên quan đến thi hành án được lập dưới dạng thông điệp dữ liệu, ký số, gửi nhận, lưu trữ và xử lý trên môi trường số. Các tài liệu này được công nhận giá trị pháp lý tương đương hồ sơ giấy nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật. Ví dụ, hợp đồng mua bán hàng hóa được lập dưới dạng văn bản điện tử và có chữ ký điện tử hợp lệ của đại diện theo pháp luật các bên theo Luật Giao dịch điện tử 2023 vẫn có giá trị pháp lý trong thi hành án dân sự.

Trước đây, Luật THADS 2008 chưa công nhận giá trị pháp lý của tài liệu điện tử, khiến nhiều cơ quan vẫn yêu cầu bản giấy, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Với Luật THADS 2025, doanh nghiệp cần bảo đảm việc tạo lập, lưu trữ và sử dụng hồ sơ điện tử đúng quy định để bảo vệ quyền lợi khi thi hành án.

2.Rút ngắn thời hạn và bổ sung phương thức xác minh điều kiện thi hành án

Trước đây, theo Điều 44 Luật THADS 2008, Chấp hành viên xác minh điều kiện thi hành án trong thời hạn 10 ngày kể từ khi hết thời hạn tự nguyện thi hành án. Luật THADS 2025 (Điều 37) rút ngắn thời hạn này còn 09 ngày, đồng thời bổ sung phương thức xác minh trên môi trường số, trực tiếp hoặc bằng văn bản.

Ngoài ra, để bảo đảm hiệu quả xác minh, Chấp hành viên có thể yêu cầu cơ quan chuyên môn hoặc thuê tổ chức, cá nhân có chuyên môn kiểm tra hiện trạng tài sản, sổ sách quản lý vốn, xác định cổ phần, phần vốn góp, tài sản số hoặc đo vẽ, xác định ranh giới quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất.

Do đó, doanh nghiệp cần theo dõi sát quá trình xác minh nhằm bảo đảm việc thi hành án được thực hiện đúng thời hạn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

3.Bỏ quy định đương sự thỏa thuận mức giảm giá sau khi bán đấu giá không thành

Luật THADS 2008 quy định tại Khoản 1 Điều 104 về việc khi bán đấu giá tài sản không thành, trong 05 ngày làm việc Chấp hành viên phải thông báo và yêu cầu các bên thỏa thuận mức giảm giá; nếu sau 10 ngày các bên không thỏa thuận được thì mới ra quyết định giảm giá tài sản để tiếp tục đấu giá. Như vậy, khi việc bán đấu giá không thành, Chấp hành viên sẽ phải chờ hết thời hạn 15 ngày để xem xét liệu các bên có thỏa thuận về mức giảm giá với tài sản hay không trước khi được ra quyết định giảm giá tài sản. Việc này làm kéo dài thời gian thi hành án.

Luật THADS 2025 đã sửa đổi tại Khoản 3 Điều 83 theo hướng cho phép Chấp hành viên ra quyết định giảm giá trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo đấu giá không thành mà không cần chờ các bên thỏa thuận. Quy định mới giúp rút ngắn thời gian xử lý tài sản, thúc đẩy tiến độ thi hành án.

4.Bổ sung việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản

Luật THADS 2008 quy định tại Điều 71 các biện pháp cưỡng chế thi hành án chỉ bao gồm khấu trừ tiền trong tài khoản, trừ vào thu nhập, kê biên và xử lý tài sản, khai thác tài sản, buộc chuyển giao vật hoặc quyền tài sản và buộc thực hiện hoặc không thực hiện công việc nhất định. Tuy nhiên, quy định này chưa đề cập cụ thể đến biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản, dẫn đến khó khăn trong thực tiễn khi người phải thi hành án hoặc người đang quản lý tài sản không hợp tác, cản trở việc xác định tình trạng tài sản để kê biên, xử lý.

Khắc phục hạn chế trên, Luật THADS 2025 bổ sung quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 80, cho phép Chấp hành viên áp dụng biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản. Theo đó, khi kê biên đồ vật, nhà ở, công trình xây dựng hoặc tài sản khác mà người phải thi hành án hoặc người quản lý tài sản vắng mặt hoặc không chấp hành yêu cầu, Chấp hành viên có thể tổ chức cưỡng chế mở khóa, mở gói, buộc ra khỏi khu vực tài sản hoặc áp dụng các biện pháp cần thiết khác để thực hiện việc kê biên và kiểm tra hiện trạng.

Việc không hợp tác có thể dẫn đến việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản và phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong quá trình thi hành án. Như vậy, nếu là bên phải thi hành án, doanh nghiệp cần lưu ý hợp tác với cơ quan thi hành án, cung cấp thông tin và tạo điều kiện kiểm tra tài sản khi có yêu cầu.

5.Giảm thời hạn ưu tiên mua tài sản thi hành án

Luật THADS 2008 quy định tại khoản 3 Điều 74 về thời hạn để thực hiện quyền ưu tiên mua tài sản thi hành án đối với tài sản thuộc sở hữu chung. Theo đó, trước khi bán tài sản lần đầu, thời hạn để chủ sở hữu chung mua phần tài sản của người phải thi hành án là 03 tháng đối với bất động sản và 01 tháng đối với động sản; đối với các lần bán tiếp theo, thời hạn là 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo. Hết thời hạn này mà chủ sở hữu chung không thực hiện quyền mua thì tài sản sẽ được đưa ra bán đấu giá.

Luật THADS 2025 đã điều chỉnh đáng kể về thời hạn này tại khoản 1 Điều 83. Theo đó, trước khi bán tài sản lần đầu, thời hạn ưu tiên mua tài sản được rút ngắn còn 15 ngày đối với bất động sản và 05 ngày làm việc đối với động sản kể từ ngày được thông báo hợp lệ; đối với các lần bán tài sản tiếp theo, thời hạn này chỉ còn 03 ngày.

Với sự thay đổi này, doanh nghiệp dù là bên được thi hành án hay bên phải thi hành án, cần lưu ý theo dõi các thông báo và chuẩn bị kế hoạch liên quan đến việc mua tài sản thi hành án để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình thi hành án.

Trên đây là bài viết “Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026: Doanh nghiệp cần chú ý điều gì?” TNTP gửi tới bạn đọc. Trường hợp có thắc mắc, vui lòng liên hệ với TNTP để được giải đáp.

Trân trọng.